Schematherapie

Schemagerichte cognitieve therapie is een vorm van therapie die bestaat uit een combinatie van cognitieve gedragstherapie en elementen uit andere therapievormen en richt zich zowel op de problemen die de cliënt in diens huidige leven ervaart, als op ervaringen uit het verleden, die mede de oorzaak van de problemen zijn. 
 
De schemagerichte cognitieve therapie gaat ervan uit dat iedereen vanaf zijn jeugd ideeën over zichzelf, anderen en de wereld ontwikkelt, die haar of hem leren om als volwassene met alle mogelijke voorkomende situaties om te gaan. Als je in je jeugd bijna geen steun en aanwijzingen krijgt, dus emotioneel verwaarloosd wordt, kan het zijn dat je belangrijke dingen niet leert. Als daar ook nog emotionele of fysieke mishandeling of seksueel misbruik bijkomt, is de kans nog groter dat je ontwikkeling tot een gezond volwassen persoon wordt verstoord. Het gevolg is dat je jezelf niet als één geheel ervaart, omdat je verschillende kanten hebt ontwikkeld, die op verschillende momenten naar voren komen. Deze verschillende kanten worden schemamodi of schematoestanden genoemd. Voorbeelden van schemamodi zijn: het verlaten, misbruikte kind, het boze kind, de straffende kant, de beschermer en de gezonde volwassene.
 
Het verlaten en misbruikte kind
Als deze modus voorop staat voel je je verlaten, hulpeloos, bang en bedreigd. Je hebt het
gevoel, dat elk moment iets vreselijks kan gebeuren, dat niemand te vertrouwen is en dat er geen hulp zal komen.
 
Het boze kind
Als je zo kwaad wordt dat je de controle over jezelf verliest, staat het boze kind voorop. Je hebt het gevoel dat je onrechtvaardig en slecht behandeld bent en dat aanval de beste
verdediging is. Ook kan het zijn dat je impulsief je behoeften bevredigt uit een soort
opstandigheid tegen de onrechtvaardige wereld.
 
De straffende kant
De straffende kant is een kant die de opvattingen verwoordt van één of meer opvoeders die je slecht behandeld hebben. Deze kant vindt het uiten van emoties slecht en vindt dat je strenge straf verdient voor alles wat je fout doet, of zelfs voor nare dingen die je per ongeluk overkomen. De straffende kant geeft je het gevoel dat je denkt dat je niet mag bestaan. De straffende kant richt zich tegen de kindkanten.
 
De beschermer
Omdat zowel de heftige gevoelens van de kindkanten, als de straf die daarop volgt door de bestraffende ouder kant, onverdraaglijk zijn, heb je manieren ontwikkeld om deze gevoelens niet meer te hebben. Soms uit zich dat als een gevoel van leegte en waarbij je bijna niks meer voelt. Het misbruik van verdovende middelen (alcohol, drugs) is ook een veel voorkomende manier om gevoelens weg te drukken. Meestal sluit je je af voor andere mensen, zodat ze je geen kwaad meer kunnen doen.

De gezonde volwassene
Deze kant kan wel met emoties omgaan en problemen oplossen. Maar omdat er veel dingen in je jeugd zijn fout gegaan, heb je deze kant niet voldoende kunnen ontwikkelen en is hij er meestal niet als je hem nodig hebt.
 
Het doel van schematherapie
Het doel van de schemagerichte cognitieve therapie is de gezonde volwassene sterker
maken en de kindkanten leren met (heftige) emoties om te gaan zonder daardoor in paniek of woede-uitbarstingen terecht te komen. De straffende kant heb je helemaal niet nodig en zal vervangen worden door normale, genuanceerde waarden en normen. De beschermer wordt geleidelijk minder noodzakelijk als de straffende kant verdwijnt en de gevoelens je niet meer onverwacht overspoelen.
Vorige pagina